W dniach 11-13 grudnia 2003 na terenie Aeroklubu Warszawskiego odbyła się okresowa weryfikacja uprawnień Układaczy Spadochronowych którzy od chwili mogą być traktowani jako Mechanicy Poświadczenia Obsługi. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 3-09-2003 w sprawie licencjonowania personelu lotniczego jak i dotyczącego uprawnień "Mechaników Poświadczenia Obsługi statków powietrznych" - MPO wymusza przygotowanie tej grupy osób do pełnienia nowych zadań zarezerwowanych do tej pory dla inspektorów ULC.

Według stanu listy z 2002 na 135 wydanych uprawnień do obsługi spadochronów zapasowych i ratowniczych w Aeroklubie Polskim dopuszczono 117 osób z czego po ostatniej weryfikacji pozostało 82 osoby. Uwzględniając uprawnienia największą grupę uprawnień stanowią osoby mogące obsługiwać ratownicze i zapasowe tzw. "okrąglaki" jak SP-6, SZ-60, SZ-73 i np. S-4. Jeśli chodzi o spadochrony systemu plecy-plecy wykorzystywane przez skoczków to grupę tę stanowi 20 osób z pośród której 13 posiada uprawnienia na pokrowce z pilocikiem zamkniętym a 8 na tandemy. Nieobecność części osób można interpretować jako naturalne wykruszanie się osób z wykonywania tych czynności jak i prawdopodobnie lekceważenie przez regionalne Aerokluby faktu zmieniających się przepisów i skutków jakie po ich wprowadzeniu będą.

Nowością jakie wprowadziła komisja była zmiana dotychczasowych oznaczeń uprawnień. Poprzednie docelowo pokazywały każdy typ spadochronu jaki może obsługiwać dana osoba. System ten funkcjonował przez 4 lata, lecz przy mnogości podobnych w budowie systemów pokrowców jak i czasz szybko by zaczęło brakować miejsca na licencji do wpisania uprawnień. Innym argumentem przemawiającym za wprowadzeniem nowego podziału było wytyczenie nowych standardów w obsłudze sprzętu spadochronowego. Pozorne rozszerzenie uprawnień wymogło na układaczach poważne zwiększenie zakresu wiedzy teoretycznej i manualnej z tej dziedziny.

Prawdopodobnie ten punkt był powodem wielu rozczarowań i dużym wysiłkiem mentalnym dla układaczy do postawienia czoła temu wyzwaniu. Choć opinie i odczucia były różne, nawet wewnątrz komisji na koniec 1 dnia odbyła się żywa dyskusja na ten temat stało się dla wszystkich jasne, że nowe uwarunkowania prawne i możliwości wynikające z uprawnień wymuszają bardzo poważnego podejścia do zagadnień technicznych. Spadochron choć pozornie jest przez wielu traktowany jako urządzenie lotnicze mniej złożone niż np. samolot to w rzeczywistości posiada wiele szczegółów decydujących o bezpieczeństwie użytkowania i sprawności technicznej. Będąc członkiem komisji jak i obserwując poczynania weryfikowanych i egzaminowanych osób spostrzegłem jak ważna była to weryfikacja. Udowodniono niezaprzeczalnie, że błędy które były popełniane wynikają z naszej ogólnej mentalności którą należy nieco przestawić.
Oto najczęstsze błędy jakie popełniali weryfikowani a jak sądzę w przyszłości popełniać nie będą:

• Wiele z weryfikowanych osób (zarówno pracujących przy starszych konstrukcjach jak i tych nowocześniejszych) nie ma nawyku pracy z instrukcją spadochronu. Instrukcja w głowie sprawdzała się jeszcze przy 2 może 3 typach starszych pokrowców od tego samego producenta, lecz przy konstrukcjach nowocześniejszych odbijała się dobrą czkawką. Nie da się np. wytłumaczyć złego ułożenia taśmy od free bag w sposób inny niż opisany w instrukcji.
• Podczas rozmów (z układaczami nie będącymi skoczkami np. szybownikami) można było wywnioskować, że nie dysponują w sposób bezpośredni dostępem do instrukcji biuletynów czy ich kopii które są np. zamknięte u dyrektora w szafie lub w innym pomieszczeniu nie związanym z obsługą spadochronu. Czy w takim przypadku można mówić o posiłkowaniu się informacjami zapisanymi w dokumentach ?
• Podczas przystępowania do czynności kontrolnych widocznym błędem był brak zachowania kolejności czynności (np. sprawdzanie na końcu procesu działania uchwytów czy sprawdzenia automatu po zapięciu pokrowca). Te nawyki pracy świadczą o niestosowaniu tzw. "Checklist" które uporządkowują czynności i pomagają uniknąć niepotrzebnej pracy.
• Czynności manualne świadczące o małej ilości układanych spadochronów i braku ewolucji w technice układań (mało kto śledzi zmiany jakie są w technikach układań) gdzie technika włożenia do osłonki free bag psuje dla układacza całą mozolną pracę przygotowania czaszy.
• Nieumiejętność układania w tzw. ProPack. Jak można mówić o symetrii ułożenia czy potem o symetrii otwarcia czaszy zapasowej ?
• Brak wiedzy o technice testu Capwella dla uchwytu spadochronu zapasowego. W tym punkcie należało by uświadomić sobie konieczność śledzenia informacji z różnych źródeł.
• Nieumiejętność instalacji tak popularnych Soft linek które coraz częściej montowane są w spadochronach zapasowych !!!
• Brak umiejętności w instalacji automatów czy nieznajomości procedur kontrolnych.
• Test wiedzy na ogół potwierdził konieczność samodzielnego poszukiwania i ciągłego doszkalania się w zagadnieniach techniki spadochronowej.

To tylko część błędów które najczęściej uwidaczniały się podczas weryfikacji. Jednak dzięki dobrej woli osób weryfikujących i weryfikowanych egzaminy i poprawki trwały do późnych godzin wieczornych za co naprawdę wypada podziękować Jankiemu i Kamilowi którzy włożyli w to dużo energii i cierpliwości, poprzeczka przez nich postawiona otrzęsła nie jednego. Układacze obok instruktorów spadochronowych powinni być traktowani jako najbardziej wykształcona grupa spadochroniarzy i aby taki wizerunek zdobyć i utrzymać należy ustawicznie się szkolić i pogłębiać swoją wiedzę teoretyczną jak i praktyczną. Nie ma nic bardziej groźnego niż nie rozwijający się układacz czy instruktor.

Granicą naszych możliwości jest nasza wyobraźnia, a granicą naszej wyobraźni jest nasza wiedza.

Tekst i zdjęcia: Cezary Subieta